Alpler ile Doğu Karadeniz Bölgesinin Hastalığı Guatr

- Guatr nedir ? Guatrın çeşitleri nelerdir ?

Tiroid bezinin iltihabi ve tümoral olmayan büyümelerine guatr denir. Erişkinlerde tiroidin ağırlığı normalde 15-25 gramdır.

Tiroid bezi büyümesi 2 şekilde değerlediriliyor;

1. Diffüz hiperplazi ; yaygın olarak tiroit bezinin büyümesi durumu diffüz ( yaygın ) guatrdır. Bu durumda sadece büyüme vardır ve tiroidbezi içinde başka oluşum ve patoloji yoktur, genellikle denizden uzak yerlerde ( iyot eksikliğine bağlı ) görülür.

Diffüz guatrlar zaman içinde nodüler guatr haline dönüşebilirler.

2. Nodüler guatr ; nodül içeren ( bir veya birden fazla ) guatrlara ise nodüler guatr denir. Tiroid bezinin içinde mercimek veya nohut büyüklüğünde, bazen daha da büyük kitleler mevcuttur.

- Guatrın sebepleri nelerdir ?

Guatr oluşmasının birçok nedeni vardır. Bu nedenlere göre guatrlar 2 gruba ayrılırlar;

* Endemik guatr : Bir yerleşim bölgesinde %10′dan fazla guatr vakası varsa bu yerleşim bölgesine endemik guatr bölgesi denir ( Alpler ve Karadeniz Bölgesi, Isparta ve Eğirdir civarı ) . Sebepleri ise, iyot eksikliği, guatrojen kimyasal maddeler, bazı ilaçlar ve mikroplardır.

* Sporadik guatr : Bir yerleşim bölgesinde %10′dan daha düşük guatra rastlanıyorsa bu bölgede oluşan guatrlara sporadik guatr denir. Sebepleri, büyüme faktörleri, enzim bozuklukları tümörler, enfeksiyon, kist oluşumu, kanama, antitiroit ilaç kullanımıdır.

- Guatrlar fonksiyonlarına göre kaça ayrılır ve belirtileri nelerdir ?

Gerek diffüz, gerekse nodüler guatrlı hastalar fonksiyonel olarak 3 durumda bulunur ;

* Ötiroidi ; Tiroid bezi boyunda nefes borusunun iki tarafında yer almaktadır. Kanlanması çok fazla olan organdır. Tiroid bezi tiroid hormonlarını salgılar ve kanan verir. Bu salgının azalması veya çoğalması olumsuz etki yapar. Tiroid bezinin normal miktarda hormon salgılaması ötiroididir.

* Hipertiroidi ; Tiroid bezinin fazla hormon salgılaması da hipertiroididir. Sinirlilik, fazla iştaha rağmen kilo kaybı, aşırı terleme, ellerde titreme, kaslarda güçsüzlük, sık dışkılama, sık idrar, adet düzensizliği, kısırlık, çarpıntı, nabzın yükselmesi ve devamlılığı durumunda gözlerin dışa fırlaması ve göz kapaklarının kapanmaması belirtilerindendir.

* Hipotiroidi ; Tiroid bezinin normalden daha az hormon salgılamasıdır. Halsizlik, çabuk yorulma, hareketlerde ve kalp atımında yavaşlama, uyuklama hali, soğuktan kaçma, ses kalınlaşması, saç ve kaşların dış kenarında dökülme, kabızlık ve kadınlarda adetten kesilme gibi belirtileri vardır.

Genel olarak guatrın belirtileri : Boyun ön bölümünde şişkinlik fark edilir. Bu şişkinlik yutkunmakla hareket eder. Büyük guatrlarda baskıya bağlı nefes almakta zorluk ve ses kısıklığı olabilir. Bazen tiroid dokusu fazla büyür ve göğüs kafesinin içine girebilir.

- Guatr teşhisi nasıl konur ? Tiroidin kanser olma riski nedir ?

Guatr teşhisi, muayene kan testi ( T3, T4, TSH hormonları tetkiki ), tiroid ultrasonu, sintigrafisi iğne biyopsisi ( parça alınması ) ile konmaktadır.

Özellikle ultrasonografi ve tiroid sintigrafisi teşhiste çok önemli rol oynuyor. Bu tetkikler sırasında eğer tiroidde tek nodül buIunduğu saptanırsa ve bu sintigrafik olarak soğuk nodül ise kanser olma riski bulunuyor.

Eldeki veriler, erkeklerde kadınIara göre ve gençlerde yaşlılara göre tek olan nodüllerin kanser olma riskinin daha yüksek olduğunu gösteriyor.

Çocukluk çağında boyunlarında radyoterapi yapılmış kişilerde tiroid kanseri riskinin çok yüksek olduğu biliniyor.

- Guatrın tedavi yöntemleri nedir ? Hangi durumlarda ameliyat gerekir ?

Yapılan muayene ve tetkikler sonucu guatrın tedavisi için nasıl bir yöntem izleneceği belirleniyor. İlaç tedavisinin yanında hekimin uygun gördüğü durumlarda ameliyat gerekebiliyor.

Ameliyat gerektiren durumlar ise ;

* Diffüz hiperplazide (basit guatrda) eğer tiroid bezi çok büyümüş ve nefes almayı zorlaştırıyorsa veya estetik olarak hastayı rahatsız ediyorsa ameliyat öneriliyor .

* Nodüler guatrda ise,

- Kanser şüphesi olması,

- Bası belirtileri,

- Hipertiroidi,

- Göğüs kafesinin içine doğru büyüme,

- Kozmetik bir gerekçe ( boyunda şekil bozukluğu varsa ameliyat edilir ).

- Guatr ameliyatı nasıl yapılır ? Ameliyattan sonra tekrarlama durumu var mıdır ?

Ameliyattan önce hastanın tiroid hormon düzeyine bakılır. Eğer tiroid hormon fazlalığı varsa, hastanın ameliyat esnasında kriz geçirmemesi için ilaç yardımıyla hormonlar normal seviyeye getirilene kadar müdahale yapılamaz. Hormonların normal seviyeye indirilmesi işlemi bazen aylar sürebilir. Ameliyat genel anestezi altında yapılmaktadır. Ameliyat yaklaşık 1 saat kadar sürer. Boyunda, guatrın hemen önünde yaklaşık 4cm’lik bir kesi yapılarak tiroid dokusuna ulaşılır. Bilateral subtotal tiroidektomi denilen teknikle tiroid dokusunun çoğu alınır.

İyi yapılan ameliyatlardan sonra tekrarlama ihtimali çok azdır. Ameliyatın en büyük riski ses kısıklığı veya tamamen ses kaybıdır. Genelde kanserli vakalarda bu durumla karşılaşılır.

Bazen de ameliyat sonrası geçici ses kısıklığı oluşur. Ancak bu ses kısıklığı birkaç gün ile birkaç ay içinde kendiliğinden kaybolur. Bu geçici ses kısıklığı ameliyat sonrası dokularda gelişen ödeme bağlıdır.

Ameliyat Videosu :